Zasady prowadzenia kształcenia uczniów o specjalnych potrzebach edukacyjnych – poradnik dla placówki

W naszych opracowaniach i dyskusjach wielokrotnie przewija się temat kształcenia specjalnego, czyli organizacji kształcenia i wychowania dla uczniów posiadających orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego.

Zagadnienie to jest uregulowane przede wszystkim w dwóch aktach prawnych, czyli ustawie z 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe oraz rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych, niedostosowanych społecznie i zagrożonych niedostosowaniem społecznym. Te podstawowe regulacje określają przede wszystkim zasady prowadzenia kształcenia uczniów o specjalnych potrzebach edukacyjnych, natomiast sprawy finansów i dotacji udzielanej na tych uczniów podlegają innym regulacjom, przede wszystkim ustawy z 27 października 2017 r o finansowaniu zadań oświatowych oraz rozporządzeniom wykonawczym, wydawanym corocznie przez Ministra Edukacji (tak się obecnie nazywa ten minister, ale potocznie i tak zwykle mówimy „MEN” i taka skrótowa nomenklatura będzie także używa w tym tekście) w sprawie w sprawie sposobu podziału łącznej kwoty potrzeb oświatowych na dany rok budżetowy. Pomimo że już od 1 stycznia 2019 r. obowiązują szczegółowe przepisy art. 35 ust. 4 i 5 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych, określające zasady wykorzystania dotacji na uczniów niepełnosprawnych, to nadal istnieje bardzo wiele wątpliwości, w jaki sposób i na jakie cele można tę dotacje wydatkować. Można spotkać się ze stanowiskiem, że z dotacji udzielanej na uczniów objętych kształceniem specjalnym nie mogą być dokonywane inne wydatki niż bezpośrednio przeznaczone na ich kształcenie specjalne oraz zajęcia rewalidacyjno-wychowawcze. Pojawiały się także opinie, że pobyt takiego ucznia w przedszkolu czy szkole będzie musiał być dodatkowo finansowany przez rodziców w formie czesnego (lub co najmniej części czesnego), gdyż na takiego ucznia nie przysługuje już „normalna” dotacja, jak na ucznia przedszkola i szkoły. Istnieją poważne wątpliwości, kto może prowadzić działania w ramach kształcenia specjalnego. Niestety, ostatnie działania Ministerstwa Edukacji zdają się  pogłębiać chaos, gdyż różne sygnały i opinie MEN zmierzają do całkowitego wyeliminowania prowadzenia jakichkolwiek form kształcenia specjalnego poza placówką oświatową i z pomocą innych specjalistów niż zatrudnieni w niej nauczyciele. Jest to narastający problem, pogłębiany dodatkowo ogromnymi brakami kadrowymi, nie tylko wśród nauczycieli przedmiotów czy wychowania przedszkolnego, ale przede wszystkim specjalistów pedagogów, pedagogów specjalnych, psychologów czy logopedów. Zamiast sytuację ratować, MEN zdaje się jedynie wpisywać w kontrowersyjną tezę o całkowitej „klapie” programu edukacji włączającej i zmierza do jego likwidacji i przejścia wyłącznie na szkoły i przedszkola specjalne. Należy zatem zacząć od przybliżenia i wyjaśnienia treści samych przepisów. Uczniowie ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi Art. 127 ust. 1 Prawa oświatowego stanowi, że kształceniem specjalnym obejmuje się dzieci i młodzież niepełnosprawne, niedostosowane społecznie i zagrożone niedostosowaniem społecznym, wymagające stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy. Kształcenie specjalne obejmuje zatem w pierwszej kolejności uczniów niepełnosprawnych, jednakże pojęcie tak rozumiane w Prawie oświatowym nie jest tożsame z terminologią zawartą w ustawie z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. W tamtej ustawie osobą niepełnosprawną jest taka, która otrzymała orzeczenie o zakwalifikowaniu przez organy orzekające do jednego z trzech stopni niepełnosprawności, natomiast dla potrzeb oświatowych o niepełnosprawności decyduje orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego wydane przez zespół orzekający działający w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych. Jak widać, niepełnosprawność w rozumieniu prawa oświatowego oraz dla celów nieoświatowych jest kategorią...